De patiëntenkamer van de toekomst - traject 2026-2027
Hoe ziet een patiëntenkamer eruit in 2036? Ligt die nog in een ziekenhuis? Of ook thuis, in een woonzorgcentrum of ergens anders? En wat mag er over tien jaar écht niet meer ontbreken?
Rond die vraag werkt PRoF dit werkjaar. In 2009 maakten we met de eerste Patient Room of the Future tastbaar hoe zorg anders georganiseerd kon worden.
Onder de noemer PRoF 1.0 revisited nemen we diezelfde kamer opnieuw onder de loep. Niet uit nostalgie, maar vertaald naar de zorgnoden van vandaag én morgen.
Geen studieobject, wel een traject met een duidelijk eindpunt: een tastbare realisatie binnen een zorginstelling, zomer 2027.
Hoe ziet de patiëntenkamer van de toekomst eruit?
We vertrekken breed. De patiëntenkamer van de toekomst hoeft niet in een ziekenhuis te liggen. Ook een kamer thuis, in een woonzorgcentrum of in een andere zorgcontext kan tijdelijk een ziekenhuisfunctie opnemen. Daarom onderzoeken we welke omgeving precies nodig is om veilige, comfortabele, werkbare en mensgerichte zorg mogelijk te maken (waar die zorg ook plaatsvindt).
We eindigen concreet. De inzichten uit de DenkTank-sessies worden gebundeld tot keywords en conceptlijnen. Deze worden vervolgens uitgewerkt tot ontwerpconcepten.
Tegen de zomer van 2027 mikken we op een tastbare realisatie, in samenwerking met en binnen de muren van een zorginstelling. “Niet elk gesprek moet een designproject worden”, zegt coördinator Piet Verhoeve. “Soms is een gedeeld inzicht of een conceptnota al waardevol. Het belangrijkste is dat er telkens een duidelijke stap vooruit wordt gezet.”
Waarom nu?
Waaraan denk je wanneer je “innovatie in de zorg” hoort? Aan nieuwe technologie, betere processen, nieuwe zorgmodellen? Over de fysieke ruimte waarin dat allemaal samenkomt, wordt zelden een woord gerept.
Nochtans bepaalt net die ruimte veel. Hoeveel stappen een verpleegkundige per dag zet, bijvoorbeeld. Of hoeveel bedden binnen dezelfde oppervlakte passen.
Ondertussen neemt de druk toe. Volgens de Bevolkingsvooruitzichten 2024-2070 van het Federaal Planbureau stijgt het aandeel 67-plussers in België van 18% naar een kwart van de bevolking tegen 2070.
Meer zorgvraag dus, terwijl de beroepsbevolking nagenoeg stabiel blijft. Daarbovenop komen de druk op het zorgpersoneel, een renovatiegolf in de zorginfrastructuur en zorg die steeds vaker buiten de ziekenhuismuren plaatsvindt.
Stuk voor stuk uitdagingen die dwars door disciplines en organisaties heen lopen.
H2 TItel
De kennis om daarop te antwoorden is er al, maar zit verspreid.
“Bij zorgorganisaties, bij bedrijven, bij kennisinstellingen en bij mensen uit de praktijk”, zegt Piet Verhoeve. “Net daar kan PRoF een sleutelrol spelen: verschillende werelden samenbrengen in een omgeving waar we vrij en toch pragmatisch kunnen nadenken.”
Waarom dan net PRoF 1.0 opnieuw?
Toen de eerste Patient Room of the Future in 2009 werd gelanceerd, was het doel helder: tastbaar maken hoe zorg anders kon. Dat lukte: de kamer werd het startpunt van een ecosysteem.
Maar het zorglandschap van 2026 is niet meer dat van 2009. Wie de zorgomgeving van morgen vorm wil geven, moet durven herzien wat toen werkte, en het vertalen naar de context van vandaag. Geen nostalgie, wel een bewezen aanpak.
Hoe pakken we het aan
+
Het beoogde traject volgt een duidelijke lijn van verkennen naar realiseren, in vier stappen.
We beginnen met drie online DenkTank-sessies van een uur, van september tot november 2026. Geen webinar waarin één iemand aan het woord is, wel een werksessie waarin we vertrekken vanuit de ervaring van mensen die dicht bij de zorg staan. Uit elke sessie halen we keywords: begrippen die de gedeelde aandachtspunten en ontwerpambities benoemen en een gemeenschappelijke taal vormen tussen partijen die elk hun eigen jargon hebben.
In november en december komen we wél fysiek samen voor de brainwave-sessies. Daar bundelen we de inzichten tot spanningsvelden en eerste conceptlijnen. “Voor die fase is fysieke ontmoeting belangrijk”, zegt Piet Verhoeve, “omdat echte co-creatie vaak vraagt dat mensen samen in dezelfde ruimte kunnen denken, schetsen, reageren en verdiepen.”
In het voorjaar van 2027 werken we geselecteerde conceptlijnen uit tot ontwerpconcepten. Daarvoor brengen we complementaire partners samen rond één ontwerpvraagstuk: wie brengt de zorgcontext, wie de technologie, wie de infrastructuur, wie de realisatiekracht?
Tegen de zomer van 2027 mikken we op een tastbare realisatie. Niet op een centrale demolocatie, maar in samenwerking met én binnen de muren van een zorginstelling. Zo landt de innovatie meteen in de echte gebruikerscontext.
Onze insteek
+
PRoF is geen algemeen zorginnovatieplatform. We focussen op de concrete omgeving waarin zorg plaatsvindt: kamers, gebouwen, infrastructuur, inrichting, technologie, werkprocessen en beleving. En we werken volgens drie principes.
- Neutraal terrein. PRoF is geen verkoopkanaal, geen aankoopplatform en geen belangenbehartiger van één partij. Geen enkele technologie, organisatie of oplossing mag de werking domineren. Dat is geen bijzaak, het is de voorwaarde waaronder zorginstellingen, bedrijven en kennisinstellingen open met elkaar kunnen spreken. “Van zodra het ecosysteem te sterk overhelt naar de ene of de andere kant, verdwijnt het vertrouwen”, zegt Piet Verhoeve. “En als het vertrouwen verdwijnt, breekt eigenlijk ook het ecosysteem.”
- Toepasbare innovatie met hoge maturiteit. We zoeken geen verre toekomstbeelden die inspireren maar daarna moeilijk landen. We combineren bestaande of bijna marktrijpe oplossingen die op korte termijn getest en ingezet kunnen worden in een echte zorgcontext. Innovatie hoeft daarbij geen spectaculaire technologie te zijn. Een andere inrichting van een ruimte, een slimmere combinatie van wat al bestaat of een betere adoptie van wat al werkt, ook dat is innovatie, zeker in de zorg.
- Geen publiek, wel deelnemers. We zoeken geen toeschouwers maar mensen die iets inbrengen: ervaring, kritische vragen, expertise, context, technologie, ideeën of realisatiekracht. Iedereen rond de tafel is mede-eigenaar van de vraag én van het antwoord.
Piet Verhoeve coördineert het traject. Hij was er in 2009 al bij toen de eerste Patient Room of the Future werd gerealiseerd, en ziet zijn rol vandaag als die van verbinder. “Een beetje zoals een dirigent, die de muziek niet zelf maakt, maar de verschillende instrumenten op elkaar laat inspelen.”
Wie bouwt mee?
+
De zorguitdagingen van vandaag lost geen enkele organisatie alleen op. Daarom zitten rond de PRoF-tafel bewust heel verschillende partijen, elk met een eigen bijdrage.
- Zorgorganisaties (ziekenhuizen, woonzorgcentra, thuiszorg, revalidatie, eerstelijn) brengen de praktijk binnen: wat werkt, wat botst en wat haalbaar is.
- Bedrijven, van technologie en infrastructuur tot interieur en digitale zorg, brengen ontwerpvermogen en realisatiekracht.
- Kennisinstellingen brengen methodiek, onderzoek en evaluatie.
- Architecten en ontwerpers vertalen keywords naar ruimte.
- Individuele experten en zorgprofessionals brengen de dagelijkse realiteit van de zorgvloer.
- En beleidsactoren, patiënten, bewoners en mantelzorgers toetsen alles aan de realiteit, als actor of ervaringsdeskundige, niet noodzakelijk als lid.
Voor bedrijven betekent dat een andere rol dan gewoonlijk. “Zo worden ze niet enkel leverancier, maar partner in co-creatie”, zegt Piet Verhoeve. Veel beslissingsnemers in de zorg zitten bovendien zelf in de “sandwichgeneratie”: een gezin thuis, een ouder in een woonzorgcentrum. De vraag hoe een zorgkamer er straks uitziet, is voor hen geen abstractie. Net daarom mag het gesprek bij PRoF inhoudelijk diep gaan.
Bouw mee met PRoF!
Als lid krijg je toegang tot de PRoF-community en de maandelijkse online DenkTank-sessies, een plek aan tafel tijdens de brainwaves en de conceptontwikkeling, en een vroege blik op nieuwe concepten en de realisatie van 2027.
Je kunt bovendien zelf thema’s, noden of ontwerpvragen op de agenda zetten en je ontmoet zorgprofessionals, bedrijven, ontwerpers, kennisinstellingen en experten die naar dezelfde uitdaging kijken.